i

Steriliseren of Castreren

Een van de oudste ingrepen bij onze huisdieren is die van het onvruchtbaar maken van het mannelijk dier door middel van castratie. Dit is het verwijderen van de zaadcellen en de mannelijke geslachtshormonen.

Castratie bij Reuen** De achterliggende gedachten van de castratie was en is, dat hiermee het dier minder door de geslachtsdrift beheerst wordt, en dus rustiger, hanteerbaarder en in het gebruik en omgang voorspel baarde wordt. Zeker als de dieren in een groep leven. Zo ook bij de hond. Een veelgehoorde reden waarom men reuen laat castreren is gelegen in het feit dat ze agressief kunnen zijn naar andere honden of zelfs naar mensen. Dit is meestal een deeloplossing van het probleem. Daarnaast is het wegloop gedrag, dat men vooral kan zien als er loopse teven in de buurt zijn, een van de indicaties voor castratie. Door het wegnemen van de hormoonproductie wordt de aandrang tot het er op uitgaan veel minder. En ook het markeren van het eigen territorium, dat soms zelfs in huis geschiedt, wordt in het het algemeen veel minder.

Voorhuidontsteking**Een belangrijk ander probleem dat een praktische reden tot castratie vormt, is de hardnekkige voorhuidontsteking. De meeste reuen hebben een geringe mate van voorhuidontsteking die gepaard gaat met het verlies van enige druppels pus per dag, die vanaf de penispunt op het vloerkleed, de meubels of andere zaken vallen. Een in de meeste gevallen afdoende behandeling is het eenmaal per week of soms zelfs minder schoonspoelen van penis en voorhuid. Het gebruik van antibiotica of antibioticahoudende zalven dient hier te worden afgeraden. Uiteindelijk is een castratie een oplossing; het probleem verdwijnt dan volledig.

Gezwellen**De meest voorkomende medische reden voor Castratie is die van de prostaatvergroting op oudere leeftijd. Het blijkt dat het mannelijk geslachtshormoon (testosteron) gedurende de jaren de vergroting van de prostaat stimuleert. Men kan in dit verband ook een injectie geven met een bepaald hormoon dat de werking van het mannelijk geslachtshormoon neutraliseert. Dit noemt men ook wel een chemische castratie.Ook bij bepaalde gezwellen, zoals van de testikel en bijbal,is een castratie geïndiceerd. Van speciale gezwellen rond de anus is ook bekend dat er een invloed is van het mannelijk geslachtshormoon op de groei.

Operatie**De castratie van de reu geschiedt vanaf een leeftijd van zes maanden, dus enige maanden voor dat ze geslachtsrijp zijn. De operatieve ingreep geschiedt onder volledige anesthesie, en bestaat uit het maken van een snede gelokaliseerd net voor de balzak, het afbinden van vaatstreng en zaadstreng, het verwijderen van de testikels en het dichthechten van de wond. De genezing gaat in het algemeen snel. Na tien dagen kunnen de uitwendige hechtingen verwijderd worden. Soms krijgt de hond een kraag mee ter voorkoming van het likken aan de wond, dat tot uitgebreide ontstekingen kan leiden. We gaan er van uit, dat de hond toch nog enige weken langer tot bevruchting in staat is, en voordat ook de mannelijk geslachtshormoonspiegels laag zijn, is men zelfs enige maanden verder.

Castratie bij teven**Ook bij de teef kan men spreken van een castratie. Hierbij doel we op het verwijderen van de beide eierstokken, al dan niet in combinatie met de baarmoeder. Door een castratie verdwijnt bij de teef echter het (relatieve) ongemak van de loopsheid onmiddellijk, en de kans op een aantal aandoeningen op latere leeftijd wordt sterk verminderd, Vooral de kans op het ontstaan van melkkliergezwellen, een van de meest voorkomende aandoeningen bij de teef , wordt enorm veel minder, zeker als de castratie plaatsvindt vóór de eerste loopsheid (op een leeftijd van ongeveer zes maanden), zoals tegenwoordig algemeen geadviseerd wordt. Ook de gevoeligheid voor suikerziekte op latere leeftijd zal hierdoor afnemen. Baarmoederontsteking en schijnzwangerschap zal men niet meer zien.

Operatie**Tegenwoordig geven we de voorkeur aan het verwijderen van alleen de eierstokken, tenzij het een teef betreft op hogere leeftijd, waarbij al baarmoederafwijkingen aanwezig zijn. De ingreep vindt plaats door middel van het maken van een kleine snede net achter de navel, waarbij men de buik opent en vervolgens, na de bloedvaten en ophangbanden van de eierstokken te hebben afgebonden, deze eruit haalt. De wond wordt dichtgehecht in drie lagen. Meestal is het niet nodig om nog hechtingen buiten op te plaatsen . Ook hier is het herstel snel, al is de pijnlijkheid de eerste dagen wat groter dan bij de castratie van een reu. Pijnstillers zijn dan geïndiceerd gedurende de eerste drie dagen. Ook met de wandelingen dient men hiermee rekening te houden: geef de teef gedurende de eerste drie dagen vooral absolute rust.

Kijkoperatie **De laatste jaren is er ook de mogelijkheid om via een kijkoperatie de castratie bij een teef uit te voeren; dit heeft als voordeel dat de operatiewonden kleiner(kunnen)zijn,en het herstel voor de hond potentieel sneller kan verlopen. Nadeel is echter dat het technisch ingewikkelder is, gemiddeld meer operatietijd kost en daardoor ook aanmerkelijk duurder is.

Zwaarder worden**Sommige teven hebben na de castratie de neiging om zwaarder te worden;de efficiëntie van voergebruik wordt beter. We hebben dit als eigenaar van de hond overigens zelf in de hand; gewoon minder voeren. Een heel klein percentage van de teven ontwikkelt op een wisselende tijd na de castratie incontinentie van de urine. Deze honden kunnen hun plas niet meer volledig ophouden, met name niet tijdens het slapen, bijvoorbeeld in hun mand. De blaashals controle wordt bij deze teven minder. Hiervoor bestaan medicijnen die men de hond weliswaar levenslang moet geven,doch die heel goed werken.

Sterilisatie**Van een sterilisatie spreekt men als het onvruchtbaar maken geschiedt zonder de geslachtsklieren te verwijderen.Dit kan bij de reu gebeuren door middel van het afbinden en eventueel doorknippen van de zaadstrengen,net als bij de mens.Bij de teef kan men de eileiders afbinden en eventueel doorknippen en hetzelfde resultaat te krijgen. Respectievelijk de geslachtsdrift en de loopsheid blijven dan gewoon intact.Sterilisaties worden in de praktijk veel minder uitgevoerd dan castraties, juist vanwege deze laatste redenen. Deze ingreep is echter enigszins minder belastend voor de hond; zeker bij de reu.

Maarten Kappen dierenarts Eersel